Kazakça ve Türkçe ses(harf) kuralları derlemesi

Evet arkadaşlar , daha önceden anlattığım dilbilgisi derslerinin bir derlemesini hazırladım. Fotoğraf şeklinde yükledim bunları bilgisayarınıza veya androidinize indirmenizde fayda var. :)))

Kazakça güncel kelimeler ( karışık )

Salem ---- Selam
Kazaksız ba? ---- Kazak mısınız?
Kaydan keldiniz?---- Nerelisiniz?
Jaksı --- iyi / güzel
Kel --- gel
Yok/ hayır --- jok
Nege ? --- Niye
Kalay? --- Nasıl?
Paraqşan ---- Sayfa 
Unatamın --- Beğeniyorum
Jaksı köremin --- seviyorum / hoşlanıyorum
**********************************
Mırza ---- Bey
Hanım ----- Hanım
Otinemin ---- Lütfen
Karnım aştı ---- Karnım acıktı
Şöldedim ---- Susadım
Manızdı ------ Önemli
Adastım ---- Kayboldum
Bilemin ----- Biliyorum
Bilmeimin ----- Bilmiyorum
Kalaymın ------ İstiyorum
Kalamaymın ---- İstemiyorum
***********************
Burada ------Bul jerde
Şurada ---- Anav jakta
Orada --- Ol jakta
Sağda ----- On jakta
Solda ------ Sol jakta 
Ne tarafta? ----- Kay jakta?
Önde ----- Alda
Arkada --- Artta
***********************
pansiyon ---- jatakhana
tuvalet --- darethana
hastane ----- avruhana
durak ----- ayaldama
oda ---- bölme
doktor --- dariger
eczane ---- darihana
fotoğrafçı --- fotosuvretşi
kütüphane --- kitaphana
postahane --- poşta
fırın ---- peş
kuyumcu -- zerger
kuaför --- şaştaraz
ayakkabı -- ayak kiym

***********************
gibi ---- sıyaktı / sekildi
şey ---- narse
defa / kez ---- ret
memnun ---- rıza
izin ---- ruksat
ders --- sabak
resim --- suret
daha --- tagı
birkaç ---- talay
ama --- bırak
ayıp --- uyat
beğendim --- magan unadı
ev --- üy
şarkı -- an
şarkıcı ---- anşi
tane --- dana
yapmak --- jasau
yumuşak --- jumsak
affet ----- keşir
böyle --- osılay
ileri --- alga
yağmur ---- janbır
kar ---- kar
yaz --- jaz
kış --- kıs
Bugün --- bugun
Dün --- Keş
Yarın ---- Erten
Kala - şehir
Hafta --- Apta
************** 
Hala ---- apa
Amca ---- agay
Teyze --- Tate
Baba -- Ake
Anne -- Ana
Kardeş -- bavır / karındas

*******************************************************************

Kazakça dersler 10

AYLAR :

Ocak ----- Kantar 
Şubat ------ Akpan
Mart ------ Navrız
Nisan ----  Sevir
Mayıs ---- Mamır
Haziran ---- Mavsım
Temmuz --- Şilde
Ağustos --- Tamız
Eylül ------ Kırkuyek
Ekim ---- Kazan
Kasım --- Karaşa
Aralık --- Jel toksan

*********************************

HAYVANLAR :

Köpek ---- İt
Kedi ----- mısık
Kuş ------ Kus
Balık ------ Balık
Tavuk ----- Tavık
Kurt ------ Böri
At --------- At 
Keçi ------ Eşki

*********************************

Kazakça dersler 9 Extra kelimeler

GÜNLÜK KONUŞMALARDA KARŞINIZA ÇIKABİLECEK BAZI KELİMELER:

Tındav(Tyndau)------Dinlemek
Ölen --------------- Şiiir
Makal ---------- Atasözü
Beri --------- Hepsi
Asıgıs(Asygys)------------- Öfkeyle verilen karar
Şın tilek(Shyn tilek)--Temiz/Saf dilek
Batır(Batyr)---Kahraman
Jan serigim ----- Can yoldaşım
Körsetşi -------- Göster
Özin ------- Kendin
Barın ------- Var olan
Solay ------ Böyle
Kılıgın ------- Ettiğin
Unagan ---- Beğenen
Kayrat -------- Gayret
Alıs -------- Uzak
Jakın -------- Yakın
Davıs ------ Ses
Mengi ---- Sonsuz
Ol jak ---- O taraf
Kai Jak ---- Hangi taraf?
Ekevin ---- İkisine
Adildik ----- Adalet
Kasiyet --- Haysiyet
 Katelik---- Hata
Anav ---- Öbür
Negiz --- Esas
Şarşadım ---- Sıkıldım
Baylanıs ----- Bağlantı
Baur (Bavır)---- Kardeş (erkek)
Karyndas (Karındas ) ------ Kardeş (kız)
Birge -------- Birlikte
Tün (Tyn )------ Gece
Narse ------- Şey

*******************************************************************
Benim aklıma gelenler bunlar umarım yararlı olur. :)))))

Kazakça dersler 8

OLUMSUZLUK EKLERİ :

Kazakçada olumsuzluk ekleri -ma, -me olup , ''jok ve emes '' kelimeleri de kullanılmaktadır. Emes kelimesi bizdeki ''değil '' kelimesini karşılar. 
Emes kelimesi genelde isim soylu kelimelerin değilidir.

Örn : Ben değilim ------ Men emespin
Örn : Ben Kazakistanlı değilim ----- Men Kazak emespin

-me , - ma ekleriyle :
Örn : Başlamıyorum --- Bastamaymın
Örn : Gidemiyorum --- Bara almaymın.

Jok kelimesiyle :
Örn : Gitmeyeceğim ---- Bargalı jatgan jokpın 
Örn : Yazmıyor -------- Jazıp otırgan jok

Aşağıdaki kelimelerin olumsuzlarını yazmaya çalışın. Yanlış yapmaktan korkmayın! Daha önceki derslerden eklerle alakalı kopya çekmek serbest :))))

Kelimeler : körv(görmek), bastav(başlamak) ,berekeli(bereketli) ,kop(çok), şıkv(çıkmak),karav(bakmak),tüsinv,kirv,jasav(yapmak),jakın (yakın),jumsak (yumuşak),vakıt(zaman).

NOT : ''v'' eki -mak,-mek eklerini karşılar. yani Kazakçanın mastar eki ''v'' dir.
******************************************************************

GEREKLİLİK EKİ :

Gereklilik ''kerek (gerek)'' kelimesiyle yapılır. 
Örn : Jazv kerek ---- Yazmak gerek 
Örn : Kerek emes ------ Gerekli değil
Örn : Üyreniv kerek ----- Öğrenmek gerek..

Kazakça dersler 7 Alıştırma

Resimdeki yazıyı Kiril alfabesinden - Latin alfabesindeki şekline çevirmeye çalışınız. 

Anlamını bildiğiniz kelimeleri anlamlarıyla birlikte yazınız. Hadi kolay gelsin :))))
 Yazının Latin harfleriyle yazılmış şeklini burada yorum atarak bizimle paylaşın. :)) Bildiğiniz kelimeleri de not edin. :)

Kazakça dersler 6

 RENKLER = TUS 

Yeşil - Jasıl
Mavi - Kök
Siyah - Kara
Beyaz - Ak
Kırmızı - Kızıl
Mor - Kökşil Külgin
Turuncu - Kızgılt sarı
Kahverengi - Konır
Pembe- Külgin
Sarı - Sarı

********************************************

1. Meninshe en jaksı tus Kara. - Bence en güzel renk siyah
2. Siz kai tusdı jaksı köresiniz? - Siz hangi rengi seviyorsunuz? 
3. Men Ak tusdı jaksı köremin - Ben beyaz rengi seviyorum.

Kazakça dersler 5

YAPIM EKLERİ : 

 GEÇMİŞ ZAMAN EKLERİ :
 -dı, -tı , -di, -ti , -gan ,-gen,-kan,-ken , -atın,-etin 

ÖRNEKLER :
Bastadım ( başladım ) , Bastaladı ( Başladı ),Algan ( Aldı ), Almaganmın ( almadım ) ,kelgenbiz ( geldik ), aytatın ( söylerdi. ),kelmegenbiz ( gelmedik )
Olumsuzu üç şekilde olur : jok ( yok ) ve emes ( değil ) ve ''ma'' ekleriyle yapılır . ÖRN : bargan jokpın ( gitmedim. ),Kelgen jokpız ( gelmedik ), bargan emessin ( gelmedin. ) vb...

ŞİMDİKİ ZAMAN EKLERİ : 
-a,-e,-y,-otır,-jat,-tur,-jür, -uvda

ÖRNEKLER : Alamın ( Alıyorum ), Kele jatırmın ( geliyorum ), Jazıp oturmın ( Yazıyorum ),Kelip jürmiz ( Geliyoruz ), Bara jatırmın ( Gidiyorum ), İsteymin ( çalışıyorum ),Jazuvdamın ( yazmaktayım )


GELECEK ZAMAN EKLERİ : 
-a,-e,-mak(şı),-mek(şi), -galı jatırmın ,-galı oturmın ...

ÖRNEKLER : Bargalı jatırmın ( Gideceğim ), Okıymın ( Okuyacağım ), tutamın ( Tutacağım ) , Tutpaymın ( tutmayacağım ),Almakpın ( Almaktayım),Aytpakşımın ( Söylemek niyetindeyim ).

GENİŞ ZAMAN EKLERİ : 
-ar,-er,-r

ÖRNEKLER : Berermin ( veririm ),Aytarmın ( söylerim ),Kelermin (gelirim )

***********************************************************************

Kazakça dersleri 4

 ÇEKİM EKLERİ 2 :

HAL EKLERİ : 

1. Yalın hal : Yalın hal eksizdir. Kök halindedir. ÖRN : iş (iç ) , aş ( aç ) , süy (sev ) vb...
2. İlgi hali : İlgi hali ekleri -nın ,din,tin dir. Kök ve gövdeden sonra ''nın'' , tonlu ünsüzlerden sonra ''dın'' , tonsuz ünsüzlerden sonra''tın'' dır. ÖRN : balanın ( çocuğun ), akenin ( babanın ), Bizdin ( Bizim ), Kızdın ( kızın ) , Kazaktın ( Kazak'ın )
3. Yükleme hali : Yükleme hali -nı , -dı , -tı'dır. m,n harflerinden sonra ''nı'' , Tonlu ünsüzlerden sonra ''-dı'' , Tonsuz ünsüzlerden sonra ''-tı'' dır. ÖRN: Balanı ( çocuğu ) , özümdı ( Kendimi ),attı (adı).  Yükleme hali 3. şahıs ekinden sonra -n olur. Örn : Közin ( gözünü ) , Atın ( Atını )
4. Yönelme hali : Uyuma göre ünlülerden ve tonlu ünsüzlerden sonra ''-ğa , -ge'' : Tonsuz ünsüzlerden sonra ''-qa -ke '' şekliyle kullanılır. ÖRN : Bizge ( Bize ) , Balaga ( Çocuğa ) ,Jalgızdıkka ( Yalnızlığa )
5. Bulunma hali : Ünlü ve tonlu ünsüzden sonra ''-da'' , Tonsuz ünsüzden sonra ''-ta'' dır. ÖRN :Kölde ( Gölde ),Vakıtta ( Zamanda ),Ağaşta ( Ağaçta ).
6. Vasıta hali : Vasıta hali eki ekleşmiş şekildedir. Ünlü ve tonlu ünsüzlerden sonra (z ve j hariç) : '' -menen'' ve kısaltılmış şekli ''-men '' , z ve j harflerinden sonra ''-benen (-ben)'' Tonsuz ünsüzlerden sonra ''-penen(-pen )''.  ÖRN : Balamen ( çocukla ) , Jigitpen ( Yiğitlerle ),Közbenen ( Gözle ),Közimen ( Gözüyle )
7. Ayrılma hali : Ünlü ve tonlu ünsüzlerden sonra ''-dan'' , Tonsuz ünsüzlerden sonra ''-tan '' dır. ÖRN : jazvdan ( Yazıdan ) ,**Kitaptan , İyelik eklerinden sonra ''-nan '' şeklindedir . ÖRN : Basınan ( Başından ) , Közinen ( Gözünden )
8. Eşitlik hali : -day , -tay , -şa dir. ÖRN : Tavday (dağ gibi ), Jigitşe ( Yiğitçe )
9. Aitlik eki : -kı , -ki , ğı , -gi . ÖRN : Meydandağı ( Meydandaki ),Avzındagı ( ağzındaki ),Keşki ( Akşamki ),Kazırki ( Şimdiki )
10. Soru hali eki : Kazakistandaki soru hali ünlüleri 'a ve e' dir. ı,i,o,u kullanılmaz. Ünsüzleri de p ,  b ve m dir. l,r,v,y ünsüzlerinden sonra '' ma ,me'' : n,z ünsüzlerinden sonra '' ba ,be '' , k,p,t,s,ş ünsüzlerinden sonra '' pa , pe '' dir. ÖRN : Bala ma? ( Çocuk mu? ) , Üy me? ( Ev mi? ), Jaz ba ? ( yaz mı? ) Jok pa ? ( Yok mu? / Hayır mı? )

*************************************************************
Vereceğim kelimelere hal eklerinden eklemeye çalışınız. :) 
Kelimeler : kel ( gel ) , köz (göz ), bavır ( kardeş ) , kalam ( kalem ),kağaz ( kağıt ), bar (var ),jalgız (yalnız ) , jakın (yakın ), jaksı ( iyi ),üy (ev ),şaş (saç ),jol (yol),konak (misafir ),dos (dost ),sabak (ders)

Kazakça dersler 3

Şahıs zamirleri : 

SEN  ---- SEN

BEN ---- MEN

O      -----  OL
BİZ ---    BİZ
SİZ ---     SİZ
ONLAR ---- OLAR
****************

BİZ   ---- BİZDER

SİZ   ---- SİZDER

ONLAR ----- OLAR.

ÇEKİM EKLERİ 1:

İSİM ÇEKİM EKLERİ :

Çokluk eki : Kazakistan Türkçesinde çokluk ekleri ''-lar,dar,tar'' şeklindedir.

Ünlüyle veya ''v,y'' ünsüzleriyle biten kelimerde ''lar'' şeklindedir : Balalar (çocuklar ), Şeşeler (anneler ), oylar ( düşünceler) vb.. 

Tonlu ünsüzle biten kök ve gövdelerde ise ''-dar'' şeklindedir. : Adamdar (insanlar ), 

Tonsuz ünsüzle biten kök ve gövdelerde ise ''-tar'' şeklindedir: Kazaktar ( Kazaklar ), Tamaktar ( Yemekler ), Köylekter ( Gömlekler ) gibi . 

İyelik eki :

1. KİŞİ EKİ : -m (mız)

2. KİŞİ EKİ : -n (nız , larınız, )

3.KİŞİ EKİ : -ı ve -sı (-ı ,sı )

ÖRNEKLER :

1. Menin üyım ( Benim evim )
2. Senin közın  ( senin gözün )
3. Olardın üyderi  ( Onların evleri ) 
4. Sizderdin pikri ( Sizlerin fikri ) 
5. Bizdin kalamız ( Bizim şehrimiz )
6. Sizdin / Sizderdin Üyiniz ( Sizin eviniz )

**************************************************

Not : Sizder (sizler ) Büyükler için,
Sender ( Sizler ) Yaşıtlar için.

Kazakça dersler 2

 ÜNLÜ UYUMU 

Kazak alfabesindeki kalın ünlüler : a,ı,o,u
Kazak alfabesindeki ince ünlüler : e,i,ö,ü ( birde ters 'e' şeklinde yazılan bir harf var. o a ile e arası bir sestir. açık ''e'' gibi de algılanabilir. )

Ünlü uyumuna uyan kelimelere örnek  : baylanıs ( bağlantı ), keyin ( sonra ), jigit ( erkek ) , auız ( ağız ) vb..

Ünlü uyumunu bozan kelimeler : Kazak türkçesindeki ''-men , -pen , -ben ,-menen ,-penen ,-benen'' vasıta ekleri ve ''-diki , -tiki , niki '' aitlik ekleri kalın ünlülü kelimelere eklendiklerinde büyük ünlü uyumunu bozarlar. 
örnek : 
qalammen ( kalemle ), qağazmen ( kağıtla ),balaniki ( çocuğun ) , ağaştiki (ağacın ) vb..

Türkiye Türkçesi esas alındığında Kazakistan Türkçesinin bazı özellikleri şunlardır :

1. Türkiye Türkçesindeki ''ş''ler Kazakistan Türkçesinde ''s''dir. Örneğin : Baş -> Bas , Taş ->Tas , Düş ->Tüs , Beşik -> Besik , Jasa ->Yaşa..
2. Türkiye Türkçesindeki ''ç''ler Kazakistan Türkçesinde ''ş''dir. Örneğin : Ağaç -> Ağaş , Aç->Aş , İç ->İş , İçin - > Üşin vb..
3. Kelime başındaki ''y''ler Kazakistan Türkçesinde ''j'' dir. Örneğin : Yaş -> Jas , Yaz - >Jaz , Yakın - > Jakın , Yürek -> Jürek , Yok -> Jok
4. Kelime başındaki ''g''ler Kazakistan Türkçesinde ''k''dir. Örneğin : Güreş - > Küres , Gerek - > Kerek , Göz - > Köz , Gel - >Kel 
5. Kelime başındaki ''d''ler Kazakistan Türkçesinde ''t''dir. Örneğin : Dil -> Til , Diş - > Tis , Deniz - > Teniz , Dört - >Tört
6. Kalın ünlülü ve tek heceli kelimelerin sonunda bulunan ''ğ''ler Kazakistan Türkçesinde ''v''dir. Örneğin : Dağ - > Tav , Yağ - > Jav , Doğ - > Tuv
7. -var , -ver , var Kelimeleri Kazakistan Türkçesinde ''b'' iledir.: Var - Bar , Ver - Ber
8.  Arapça , Farsçadan giren kelimelerdeki ''f'' harfleri  Kazakistan Türkçesinde ''p ve b'' dir. Örneğin : Fakir ->Pakir, Fayda - > Payda , Fikir - > Pikir...
9. Arapça kelimelerdeki ayın sesi Kazakistan Türkçesinde kelime başı ve ortasında ''ğ'' olur . Örneğin : Saat -> Sağat , Tabiat -> Tabiğat
10. Türkiye Türkçesindeki bazı ''b''ler Kazakistan Türkçesinde ''m''dir. Örneğin: Boyun - > Moyun , Burun ->Murın , Bin ->Min...

******************************************************

Bugünlük dersimiz bitti. :)) Bu temel bilgilerle Kazakça konusunda herkesten bir adım önde olcaksınız. İyi çalışmalar. :)) Umarım anlatışımı beğenmişsinizdir. Tekrar görüşmek üzere :-*

Kazakça dersler 1

Merhabalarrr canlarımmm. :)) Bugünden itibaren Kazakça dersleri vermeye karar verdim. Elimdeki kitaplar ve sözlükle elimden geldiğince sizlere yardımcı ve yararlı olmaya çalışacağım. :)) Hazır mısınızzzzzz??? :)) O halde günlük konuşmalardan örneklerle başlayalım. 2. derstte dilbilgisine başlayacağım. :)

Kazakça günlük konuşma örnekleri;

 * Merhaba ! ----- Salem!

 * Nasılsınız? ---- Kalaysiniz?

 * İyiyim siz? ---- Jaksımın öziniz?

 * Ben de iyiyim ---- Men de jaksımın.

 * Sizin adınız ne?---- Sizdin atınız kim? 

 * Benim adım..... ---- Menin atım .....

 * Sizin yaşınız kaç? --- Sizdin jasınız neşede?

 * Benim yaşım yirmi altı. ---- Menin jasım jirmialtıda. 

 * Siz nerede yaşıyorsunuz?---- Siz kay jerde turasınız?

 * Ben İzmir'de yaşıyorum. ----- Men İzmirde turam.

 * Tanıştığımıza memnun oldum. --- Tanısganımıza kuanıştımın.

 * Görüşmek üzere. --- Körüşkenşe.

Alışveriş : 

* Bu ne kadar? ---- Bul kanşa turadı?
* Bu 2000 lira ---- Bul 2000 lira/tenge ( Kazakistan para birimi )
* Pahalıymış -- Kımbat eken. 

Ders :

 Ders çalışıyorum --- Sabak jatıp otırmın.

 Dersleriniz nasıl? --- Sabaktarınız kalay?

 Derslerim iyi --- Sabaktarım jaksı.

 Derslerim zor. --- Sabaktarım kyın. 

*****************************************************

Şimdilik bu kadar. :)) Bunlar size iyi kötü yardımcı olacaktır. Takipte kalın. Dersler yakında daha ayrıntılı bir şekilde başlayacak. :))